Қолма-қол ваучерлер және ритейл желілері

1) Бұл не және қашан қолдану керек

Қолма-қол ваучерлер мен eCash-желілері төлемді банк карталары мен IBAN-сыз қабылдауға мүмкіндік береді. Пайдаланушы алдын ала төленген ваучерді (PIN) сатып алады немесе QR (pay-at-store) штрихкодын алады және тапсырысты әріптестің офлайн-нүктесінде (дүңгіршек, супермаркет, АЖҚС, пошта бөлімшесі) не интернет-банкте/АТМ-де төлейді. Ақша банк рельстері арқылы PSP/провайдер арқылы түседі; чарджбэк жоқ, фрод қаупі аз.

• Цифрлық тауарлар/ойындар, контент, төменгі/орташа чекті жазылымдар.
• Қолма-қол ақша үлесi жоғары немесе карт-пенетрациясы төмен өңiрлер.
• Жекешелікті/алдын ала төлеуді қалайтын аудиториялар.

2) eCash-құралдар типологиясы

1. PIN-ваучерлер (алдын ала төленген кодтар):

Мысалы: Paysafecard, Neosurf, Flexepin.
UX: 16-/10 таңбалы PIN енгізу немесе әмиян төлем (myPaysafe/myNeosurf).
Ерекшеліктері: ішінара есептен шығару, бірнеше PIN комбинациясы, қалдық сақталады.

2. Штрихкодтар/QR «Дүкенде төлеу» (cash payment barcode):

Мысалдар: paysafecash, жергілікті желілер (OXXO Pay - MX, RapiPago/PagoFácil - AR, Efecty/Baloto - CO, PayPoint/Payzone - UK, ePay/Paylink - EU және т.б.) басқа).
UX: merchant генерациялайды barcode/QR → клиент төлейді қолма-қол кассада → провайдер жібереді растау.
Ерекшеліктері: чек шектеулі уақыт (expiry) жарамды, сома белгіленген.

3. АТМ/онлайн-банкинг үшін Reference/Slip (инвойс-деректемелер):

Мысалдар: Multibanco References - PT, Konbini - JP.
UX: код/референс + сома шығарылады, АТМ-де/интернет-банкте/серіктес дүкенде ақы төлеу.
Ерекшеліктері: фрод минимумы, референт бойынша қатаң салыстыру.

3) Экожүйеге қатысушылар

Провайдер/схема (eCash/ваучерлер): PIN/баркодтарды шығарады, бөлшек каталогтарды жүргізеді, KYC/AML, антифрод, API/виджеттер береді.
PSP/эквайер: мерчанттарды, хостед-кассаны/SDK, мәртебелерді, веб-хактерді, тізілімдерді және есептерді қосады.
Ритейл/касса: қолма-қол ақшаны қабылдау/штрихкодты оқу, провайдермен үндестіру.
Банк/клиринг: есеп айырысу және қаражатты мерчантқа есептеу.
Мерчант: төлемді/инвойсты бастайды, мәртебелерді, қайтарымдарды және recon өңдейді.

4) Төлем ағындары

4. 1 PIN-ваучер (Hosted/Redirect)

1. Checkout → eCash таңдау (мысалы, Paysafecard/Neosurf).
2. Redirect/Hosted провайдер нысаны → PIN енгізу/әмиянға кіру → растау (SCA/мінез-құлық скорингі).
3. Мерчантқа қайтару: 'success/pending/failed/canceled/expired'.
4. Нақты кредит - күнделікті тізілімдер бойынша (T + 1/T + 2).

4. 2 Штрихкод/QR «дүкенде төлеу»

1. Мерчант инвойс жасайды: сомасы + barcode/QR + expiry.
2. Клиент ритейл нүктесіне барып, қолма-қол ақша төлейді → касса операцияны провайдерге растайды.
3. Провайдер онлайн-табысты мерчантқа жібереді, бұдан әрі - тізілімдегі кредит (T + 0/T + 1).

4. 3 Reference/Slip (ATM/online-banking/конбини)

1. Референс генерациясы (entity/reference/amount) + қолданылу мерзімі.
2. АТМ-де/интернет-банкте/серіктес дүкенде ақы төлеу.
3. 'paid' мәртебесі және тізілімдегі келесі settlement.

5) Мәртебелер мен есептер

Онлайн-мәртебелер: 'created '/' pending '/' success' paid '/' failed '/' canceled '/' expired '.
Settlement: әдетте T + 0/T + 2 банктік күн (шарт/арна бойынша).
Бизнес-логикада online-растауды және нақты несиені бөлісіңіз.

6) Лимиттер, KYC және тәуекел

• Per-transaction, 24h/7d, төлем/тәулік үшін PIN санына лимит.
• Жаңа алушылар/мерчанттар үшін - төмендетілген табалдырықтар/ұстау.
• Гео-ережелер (ваучер елі vs клиент/мерчанттың орналасуы), velocity, девайс-сигналдар.
• Чарджбэк жоқ; диспуттар - провайдердің/PSP ODR бойынша.
• Ұсыным: елдер/желілер/АКҚ бойынша лимиттерді ұстаңыз және сомаларды хардкодтамаңыз.

7) Қайтару және ішінара есептен шығару

Refund = жаңа кредиттік операция (eCash әмиянына/банктік аударыммен - провайдердің қағидалары бойынша).
Partial refunds әдетте қолданады.
PIN-ваучерлер үшін ішінара есептен шығару және PIN комбинациясы жиі қол жетімді; barcode-инвойстар үшін - сома белгіленген.

8) Экономика және тарифтер

Merchant үшін комиссия әдетте CNP-карталық MDR төмен, бірақ гео/көлемі/санаты бойынша өзгереді.
Қосымша шығындар: хостед/SDK, сату нүктелерінің жарнамасы, саппорт/ODR, өңдеу 'expired/pending', recon.

9) UX-үлгілер

PIN-төлем: бірнеше PIN үшін түсінікті UI және қалдық индикаторы; қателер туралы хабарлар: «қате/пайдаланылған», «лимит асып кеткен», «өңір қолданылмайды».
Barcode/QR: ірі код + жарамдылық мерзімі, «басып шығару/messenger/email» түймешігі.
Офлайн-төлем нұсқаулықтары: желі логотиптері бар 3-4 қадам; жақын жердегі нүктелер/жұмыс сағаттары картасы.
Тапсырыстың жай-күйі: «Төлемді күтеді» автоматты жаңартумен; 'expired' кезінде - «жаңа код жасау» түймешігі.
Түбіртек: сомасы, уақыты, 'paymentId', арна (PIN/Barcode/Reference), UTR/реф. тізілімнен, саппорттың байланыстары.
Оқшаулау: валюта/тіл/салықтық мәтіндер, жергілікті желі брендтері.

10) Қауіпсіздік және сәйкестік

PII-минимизация: PIN/әмиян провайдер жағына енгізіледі (Hosted/Widget).
Веб-хактар: HMAC/nonce, replay қорғау, оқиғалар дедуп, аудит журналы.
KYC/AML/GDPR: алдын ала төленген қаражатқа арналған жас/лимиттік ережелер, санкциялық/гео-шектеулер.
Антифрод: құрылғы/сессия бойынша лимиттер, cooling-off, step-up, қайталанатын PIN/баркодтар мониторингі.

11) Интеграция және сәулет

Қосылым параметрлері

1. Hosted/Embedded PSP/провайдерде - жылдам іске қосу, сезімтал деректер үшін ең аз жауапкершілік.
2. Server-to-Server + Hosted - сізде PIN өңдеусіз, мәртебелерді бақылайтын жеке checkout.
3. Pay-by-Link/Invoice - сілтемелік төлемдер мен саппорт-кейстер.

Бэкенд минимумы

API: `createPayment|createInvoice` (amount + expiry), `refund`, `queryStatus`, `webhook`, `reconcile`.
Идемпотенттілік ('orderId' + кілт), экспоненциалды ретра, DLQ, веб-хук дедупы.
Каталогтар: елдер/желілер/лимиттер/КБК-деңгейлер, қате кодтары, арналар бойынша SLA-метриктер.
Observability: конверсия (PIN vs Barcode/Reference), үлес 'pending → expired', төлемге дейінгі орташа таймингтер/settlement, гео-аномалиялар.

12) Географиялық жазбалар (бағдарлар)

Европа: Paysafecard, paysafecash, Neosurf, PayPoint/Payzone (UK), ePay/Paylink (EU), Multibanco (PT).
ЛатАм: OXXO Pay (MX), RapiPago/PagoFácil (AR), Efecty/Baloto (CO).
Азия: Konbini (JP) және жергілікті желілер (FamilyMart/Lawson/7-Eleven).

13) Өнімге шығарудың чек-парағы

1. Провайдерді/PSP және мақсатты желілерді (PIN/Barcode/Reference) таңдаңыз ,/SLA/settlement тарифтерін келісіңіз.
2. expiry, нұсқаулық беттерінен және fallback-сценарийлерінен 'createPayment' createInvoice 'іске асырыңыз.
3. webhooks (HMAC), іспеттілік, ретра және оқиғалар дедупін қосыңыз.
4. daily auto-recon + full-recon күйін келтіріңіз, UTR/fin-референцияларды сақтаңыз.
5. Partial refunds, ODR-процедураларын және істен шығу/лимиттер туралы түсінікті хабарларды қосыңыз.
6. SLA-дашбордтарды (конверсия, 'expired', төлеуге дейінгі уақыт/settlement) және рассинхрондар бойынша алерталарды іске қосыңыз.
7. e2e-тесттер жүргізіңіз: бірнеше PIN, мерзімі өткен штрих-код, дұрыс емес сома, екі есе төлем, бөліп қайтару.

Бағдарлар картасы

Статусы: `created/pending/success|paid/failed/canceled/expired`.
Settlement: әдетте PSP/провайдер тізілімдері бойынша T + 0-T + 2.
Chargeback: жоқ; refund - жеке кредиттік операция.
Лимиттер/АҚК: клиенттің еліне/желісіне/арнасына және бейініне байланысты.
Рекуррент: кейіннен есептен шығару үшін бірінші eCash → мандат (SEPA/Open-Banking/жергілікті).

Түйіндеме

Стратегия: қолма-қол аудиторияны қамту және MDR төмендету үшін eCash-микс (PIN + barcode/QR + reference).
webhooks + recon айналасындағы сәулет, қатаң іспеттілік және түсінікті UX 'pending/expired'.
Лимиттер/КБК және гео-ережелер конфигі - кодтан тыс, тұрақты өзектендірумен.
Жазылымдар үшін - бірінші eCash → мандат, ашық басқару және пайдаланушыға арналған хабарламалар.