Özüni alyp baryş dizaýny we höwesi

1) Özüni alyp baryş dizaýny näme?

Özüňi alyp baryş dizaýny, adamlara päsgelçilikleri ýok etmek, höweslendirmek we dogry hereket etmek arkaly maksatly hereketleri has aňsatlaşdyrmaga kömek edýän interfeýsleri we hyzmatlary dizaýn etmek üçin ulgamlaýyn çemeleşmedir. Maksat "islendik bahadan iteklemek" däl-de, awtonomiýany we aç-açanlygy saklamak bilen önümiň gymmatyny we ulanyjynyň bähbitlerini birleşdirmekdir.

• Hereketiňizi güýçlendirmezden ozal ýönekeýleşdiriň (friction ↓).
• "Dogry ýoly" iň aňsat we göze ilýän ediň.
• Iň ýakyn peýdany we seslenmäni "şu wagt we şu wagt" düşündiriň.
• Etika berjaý ediň: garaňky nagyşlardan we ýalan gyssagly ýagdaýlardan gaça duruň.

2) Höweslendirmegiň esasy modelleri

2. 1 Fogg Behavior Model (FBM)

Hereket = Höweslendiriş × Başarnyk × Trigger.

Höweslendiriş: isleg/gyzyklanma/ýalňyşlyk gorkusy.
Başarnygy: ädimiň ýönekeýligi (wagt, pul, güýç, gaýtalanma, çylşyrymlylyk).
Trigger: dogry pursatda aýdyň signal (call-to-action, push, kontekstdäki yşarat).

Amal: Eger özüňi alyp barmaýan bolsaň, ilki ädimiň çylşyrymlylygyny peseldiň (1-nji meýdanda, Apple/Google Pay, awto doldurmak), soň signaly gowulaşdyryň we diňe şondan soň höwesi güýçlendiriň.

2. 2 COM-B

Özüni alyp barşy: Başarnyklara (Capability), Mümkinçiliklere (Opportunity), Höweslendirişe (Motivation) esaslanýar.

Capability: bilim, başarnyk, ýat.
Opportunity: daşarky gurşaw, elýeterlilik, sosial gurşaw.
Motivasiýa: awtomatiki (endikler, duýgular) we refleksiw (maksatlar, gymmatlyklar).

Tejribe: COM-B → dizaýn-gatyşmalar boýunça päsgelçilikler kartasy (öwrediji mikro-maslahatlar, sosial subutnamalar, dogry defoltlar).

2. 3 Öz-özüňi barlamak teoriýasy (SDT)

Durnukly höwes 3 zerurlyk berjaý edilende ýüze çykýar: özbaşdaklyk, başarnyk, gatnaşyk.

Geliň saýlalyň (reimesimler, çäkler, şahsy maksatlar).
Ösüş we ussatlyk görkeziň (endikleriň basgançaklary, okuw nyşanlary).
Jemgyýeti saklaň (klublar, adalatly reýtingler, adalatly düzgünler).

3) Kognitiw täsirleri we "iteklemek" (nudges)

• Status-kvo we defoltlar: saýlanan wariantlar köplenç ulanylýar.
• Ösüş täsiri: görünýän masştab/çek sanawy tamamlanmagy çaltlaşdyrýar.
• Sosial subutnama: "Şuňa meňzeş ulanyjylaryň 80% -i"....
• Ýitgiler ýeňişden has güýçli: wagt/pul/güýç ýitgileriniň öňüni almak üçin peýdalary düzüň.
• Maksatly gradient: maksada näçe ýakyn bolsa, şonça-da hereketleriň depgini ýokarydyr.
• Ädimlere bölmek: kiçijik "tagamly" ädimler> biri uly.

• Teklipiň aç-açan sebäbi.
• Aňsat ret etmek we aç-açan alternatiwa.
• Gizlin abonentleriň, awtoulag önümçiliginiň ýoklugy.

4) Endikleriň aýlawlary we oýnamak

4. 1 Endikleriň aýlawy

Signal → Hereket → Sylag → Öz-özüňi duýmaga integrasiýa.

Signal: kontekstde ýatlatma (wagt/waka boýunça).
Hereket: iň az "ädim-giriş".
Sylag: haýal etmän, ýerlikli seslenme (hökmany suratda maddy däl).
Şahsyýet: "Men X-ni yzygiderli edýän adam".

4. 2 Oýnamak mehanikleri (akylly)

Ösüş barlary, gözlegler, derejeler (önümiň gymmatyny çalyşmaýar).
Okuw ýa-da sagdyn endikler üçin kolleksiýalar/nyşanlar.
Ýumşak möhletli kynçylyklar, toparlaýyn maksatlar, hyzmatdaşlyk.
Şahsy maksatlar we çäkler jogapkärçilikli peýdalanmagyň bir bölegi hökmünde.

5) Önümde özüňi alyp barşyň dizaýny

5. 1 Onbording

Progress-indikator "1-den 3", awto-çalyşma, giriş 1-tıklama.
Häzirki wagtda mikro-okuw: element üçin maslahatlar, gysga "demo-klik-gezelençler".
Defoltlar howpsuz we yzyna gaýtaryp bolýar.
"Kiçiden başla": esasy sazlama, galanlary - soň.

5. 2 Işjeňleşdirmek

"Ilkinji ýeňişler" 1-3 minutyň içinde (demo-maglumatlar, şablonlar, netijäni öňünden görmek).
Sosial maslahatlar/wakalar "beýlekiler ýaly".
Nyşana ýakyn kontekstli CTA (umumy habarnamada däl).

5. 3 Saklamak

Ýatlatmalaryň ritmi uýgunlaşdyryjy (senenama däl-de, özüni alyp barşyň hakykaty boýunça).
Endikleri boýunça teklipler: "düýnkini dowam etdirmek", "hepdäniň çek-sanawyny ýapmak".
Peýdasy barada seslenme: tygşytlanan N minut/güýç.

5. 4 Töleg flowlary

Bahanyň we şertleriň aýdyňlygy, bait- & -switch ýoklugy.
Duzaksyz tassyklamalar, düşnükli yzyna gaýtarmalar/ýatyrmak.
Ygtybarly we çalt usullary "standart", ýöne gizlin çäklendirmesiz yşyklandyrmak.

6) Jogapkär dizaýn we anti-patternler

• Habarlylyk: ulanyjy näme üçin ony "itekleýändigine" düşünýär.
• Gözegçilik: ýeňil opt-out, düşnükli sazlamalar.
• Abadançylyk: dizaýn özüňi alyp barşyň zyýanly nusgalaryny höweslendirmeýär.
• Elýeterlilik: dürli mümkinçilikleri bolan adamlar deň mümkinçilik alýarlar.

• Razylyklaryň gizlin çekbokslary, negatiw "hawa/ýok" sözleri.
• Galp gyssagly, galp hasaplaýjylar.
• Bulaşyk jogaplar, "ýelmeşýän" abuna ýazylmalar.
• Zyýanly siklleri öjükdirýän aç-açan "mikro suratlar".

7) Özüňi alyp barşyň metrikasy we seljermesi

• Activation Rate (esasy hereket ≤ X minut geçdi).
• TTFV (Time-to-First-Value) и TTW (Time-to-Win).
• Retention: D1/D7/D30, rolling retention.
• Habit Index: N ≥ ýerine ýetirilen hepdeleriň paýy.
• Friction Metrics: atylan ädimler, synanyşyklaryň ortaça sany, ädimiň wagty.
• Fairness/Trust: şikaýatlar, aragatnaşyklara jogaplar, NPS/CSAT tankydy flowdan soň.

• Görmek → Niýet → Başlamak → Tamamlamak (her ädim aýratyn waka hökmünde).
• Kontekst atributlary: enjam, traffigiň çeşmesi, gije-gündiziň wagty, segment.
• Synaglar: A/B/n, CUPED/stratifikasiýa, hamyryň güýjüni saklamak.

8) Özüni alyp baryş ssenarisiniň kartasynyň şablony (mini-kanwas)

1. Maksatly hereket: takyk näme bolmaly?
2. Kontekst we pursat: ulanyjy muny etmäge nirede/haçan taýyn?
3. Päsgelçilikler (COM-B): ukyby, mümkinçiligi, höwesi.
4. Sürtülmegi azaltmak: interfeýsde haýsy ýönekeýleşdirmeler bar?
5. Triggerler: signaly nirede we nädip görkezmeli?
6. Hak/seslenme: derrew näme görer/alar?
7. Etika we gözegçilik opsiýalary: nädip ýüz öwürmeli/sazlamaly?
8. Üstünlik ölçegleri: näme we nädip ölçäris?
9. Synag meýilnamasy: gipoteza → metrika → täsiriň ululygy → dowamlylygy.
10. Töwekgelçilikler we anti-patternler: nämäni aradan aýyrýarys?

9) Usullaryň katalogy (formulalaryň mysallary bilen)

Defoltlar: howpsuz wariant öňünden saýlandy; goly: "Sazlamalarda üýtgedip bolýar".
Mikro ädim: "Diňe e-poçta goşuň - galanlary soň".
Demo bilen boş ýagdaý: "Ine, taslamanyň mysaly - "Gaýtala" basyň".
Ýol bölünişi: "Çalt başlamak/Ösen sazlamalar".
Progress bar: "3-den 2-si - 30 sekunt galdy".
Sosial subutnama: "Hepdäniň top-şablony - 2 153 ulanyş".
Öňünden maglumat: "Bir hepdelik maksat goýuň" (ýatlatma).
Wizual labyrlar: uly esasy düwme, ikinjisi - az görünýär.

Ekologiýa taýdan arassa ýatlatmalar: "Agşam X eden ýaly. Dowam etmek?"

10) Toparyň prosesi: gipotezadan çözgüt tapmaga

1. Gözlegler: söhbetdeşlikler, gündelik usullar, günüň suratlary, sessiýalaryň seljermesi.
2. Özüňi alyp barşyň kartoçkasy: FBM/COM-B + ulanyjy ýoly.
3. Nudges ideasiýasy: Bilelikdäki workshop (Crazy-8s/How-Might-We).
4. Ileri tutulýan ugur: "etika/töwekgelçilik" agramy bilen ICE/PIE.
5. Prototiplemek: "Wizard-of-Oz".
6. Synaglar: A/B/n, tejribäniň saklanmagy we hili deňhukukly metrikler hökmünde.
7. Rollaut: feature flags, tapgyrlaýyn aýlaw, şikaýatlara gözegçilik.
8. Retrospektiv: näme endik boldy? bir gezeklik ýokarlanmada näme galdy?

11) Interfeýs rewýu üçin çek-sanawy

• Ädimiň maksady ≤ 3 sekuntda aýdyňdyr.
• "Mikro-üstünlik" we derrew seslenme bar.
• Howpsuz defolt we ýönekeý şowsuzlyk bar.
• Maksat kontekstiniň gapdalyndaky esasy CTA.
• Form meýdanlary iň az; Awto çalyşma açyldy.
• Ösüş aç-açan; ýalan gyssagly däl.
• Aragatnaşyk "senenama boýunça" däl-de, waka boýunça şahsylaşdyrylýar.
• Çäklendirmeler/gözegçilik sazlamalary elýeterlidir we düşnüklidir.
• Metrikler we çäreler çykarylmazdan ozal sazlanýar.
• Elýeterliligi we lokalizasiýasy barlandy.

12) Dogry we nädogry kararlaryň mysallary

Dogry: "Çalt X usulyny maslahat berýäris - 10 sekunt ~ işlenilýär. Bir gezek basmak arkaly çalşyp bolýar".
Nädogry: awto-abuna üçin gizlenen çekbox; offer ýitip gitmese-de, "tik-tak" taýmer.

13) Artefaktlaryň dokumentasiýasy

Esasy ssenariler üçin COM-B/FBM kartoçkasy.
Çözgütler-nudges etikany we yzyna öwrülmegi beýan edýär.
Wakalaryň shemasy we KPI sanawy.
Synagyň žurnaly (gipotezalar, netijeler, retenşn täsirleri).
Garaňky nagyşlar we içerki "gyzyl çyzyklar" boýunça gaýd.

14) Buýruklaryň ýygy-ýygydan ýalňyşlyklary

Sürtülmegi äsgermezlik edip, höwes bilen başlaýarlar.
Önümiň gymmatynyň ýerine "oýun üçin oýun" edýärler.
Gowşak sözlemi agressiw maslahatlar bilen gizleýärler.
Çykyşlary/şowsuzlyklary taslamaýarlar.
Diňe uzak möhletli wepalylygy ýatdan çykaryp, ädimiň öwrülişigini ölçeýärler.

15) Gysgaça sözlük

Nudge: ýumşak "itekleýji".
Default: Öňünden bellenen opsiýa.
Habit Loop: endikleriň emele geliş aýlawy.
Loss Awersion: ýitgilerden gaça durmak.
Progress Feedback: nyşana tarap hereketi wizual tassyklamak.

Gysgaça maglumat

Özüňi alyp baryş dizaýny manipulýasiýa hakda däl-de, hormat goýýan hyzmat hakda: iň az sürtülme, aýdyň triggerler, dogruçyl defoltlar we derrew seslenme. Durnukly endikler önümiň çalt gymmatlyk berýän, özbaşdaklygy goldaýan we "dogry saýlamagy" ýönekeý we aç-açan edýän ýerinde emele gelýär.